ภูมิปัญญาท้องถิ่น (แบบเรียน)

วิสาหกิจชุมชน น้ำหิน



 
คนที่ได้ทำงานที่ตนรัก สู้คนที่สามารถรักงานที่ตนทำไม่ได้
คอลัมน์ปรับฐานรากเปลี่ยนฐานคิด ของ อ.เสรี พงศ์พิศ ในนสพ.สยามรัฐ ฉบับวันพฤหัสที่ ๒๐ พ.ย.๕๑ เรื่อง มหาวิทยาลัยชีวิต: สถาบันการเรียนรู้เพื่อปวงชน(1) มีข้อความว่าพ่อแม่จำนวนมากยอมกู้หนี้ยืมสินให้ลูกไปเรียนเพราะไม่อยากให้ลูกลำบากเหมือนตนเอง ซึ่งผมก็เห็นด้วยว่ามีพ่อแม่จำนวนมากคิดอย่างนั้นจริงๆ
แต่คิดอีกที มีงานหลายอย่างที่มีความยากลำบากมาก เพื่อนผมหลายคนก็รักและสนุกกับงานของตัวเองอยู่เสมอและตลอดมา แม้จะทำงานหนักมาก จนแทบไม่มีเวลาพักผ่อน โดยเฉพาะเพื่อนที่ทำธุรกิจ หากมีปัญหา มีความยากลำบาก เขาก็ถือเป็นเรื่องท้าทาย เขาบอกว่า "ปัญหามีไว้ให้แก้นี่นา"
มหาสยามยุทธ (ศ.นพ.ประเวศ วะสี)
สาระโดยสังเขป :
       ผมตั้งชื่อเลียนมหากาพย์ “มหาภารตยุทธ” ของอินเดีย ซึ่งเป็นเรื่องราวสงครามใหญ่ระหว่างพี่น้องครูบาอาจารย์ รวมทั้งแม้พระกฤษณะก็ยังลงมาเป็นสารถีขับรถรบให้ท้าวอรชุน ความขัดแย้งระหว่างพี่น้องคนไทยขณะนี้ซึ่งแบ่งข้างด้วยอารมณ์รุนแรงเป็นฝ่ายรักทักษิณกับฝ่ายเกลียดทักษิณ ข้างละเท่าไรไม่ทราบแน่ แต่อาจมากกว่าข้างละ ๑๐ ล้านคน จึงน่าจะเป็นความแตกแยกในหมู่คนไทยด้วยกันที่ใหญ่ที่สุดอันอาจนำไปสู่การนองเลือด จึงเรียกการต่อสู้ครั้งนี้ว่า “มหาสยามยุทธ” น่าจะมีผู้วิจัยเก็บข้อมูลบุคคลที่เกี่ยวข้องและเหตุการณ์ไว้อย่างละเอียดและนำมาประพันธ์เป็นมหากาพย์ เพื่อให้เป็นที่เรียนรู้ใหญ่ของคนไทยทั้งชาติสืบต่อไป
 
 
 
กระบวนทัศน์พัฒนา
กระบวนการพัฒนายุคใหม่  มีเป้าหมายที่การพึ่งตนเองของประชาชน วิธีการที่จะบรรลุเป้าหมายนี้คือ  การส่งเสริมให้เกิดขบวนการประชาชนที่เข้มแข็ง  หน่วยงาน องค์กร และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับงานพัฒนาชุมชน  จึงมีหน้าที่ช่วยให้ชุมชนเกิด "การพัฒนาศักยภาพของตนเองให้เข้มแข็ง" แทนการ "การพัฒนาชุมชนที่ผ่านมา"
ภูมิปัญญาท้องถิ่น
ภูมิปัญญา เป็นเรื่องที่สั่งสมกันมาตั้งแต่อดีตและเป็นเรื่องของการจัดความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคน  คนกับธรรมชาติแวดล้อม คนกับสิ่งเหนือธรรมชาติ โดยผ่านกระบวนการทางจารีตประเพณี วิถีชีวิต  การทำมาหากิน และพิธีกรรมต่าง  ๆ เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างความสัมพันธ์เหล่านี้ เป้าหมายก็คือ  เพื่อให้เกิดความสุขทั้งในส่วนที่ชุมชน หมู่บ้าน และส่วนที่เป็นปัจเจกชนชาวบ้านเอง ถ้าหากเกิดปัญหาทางด้านความไม่สมดุลกันขึ้น  จะก่อให้เกิดความไม่สงบสุข เกิดปัญหาในหมู่บ้านและชุมชน (ปรีชา อุยตระกูล)
แผนแม่บทชุมชน (PR&D)
แผนแม่บทชุมชน ไม่ใช่โครงการที่ทำขึ้นมาเพื่อของบประมาณ โดยการประเมินปัญหา และความต้องการของชุมชน หรือทำโดยคนไม่กี่คน หรือสองสามวันเสร็จ  แผนแม่บทชุมชนเป็นแผนชีวิตของชุมชน แผนยุทธศาสตร์ที่กำหนดเป้าหมายว่า  ชุมชนต้องการจะไปไหน  และจะไปถึงที่นั่นได้อย่างไร ไปด้วยกัน ไปพร้อมกัน ไม่ใช่ต่างคนต่างไป  จึงต้องทำแผนร่วมกัน  เพราะเป็นแผนของชุมชน ไม่ใช่แผนของผู้นำ  แต่เป็นกระบวนการเรียนรู้  ที่เรียนรู้ไปด้วย  ทำแผนไปด้วย"
วิสาหกิจชุมชน
เป็นการประกอบการบนพื้นฐานการใช้ความรู้  ภูมิปัญญาวัฒธรรม  และการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนอย่างรู้คุณค่า   เพื่อการพึ่งพาตนเอง ของครอบครัว  ชุมชน และระหว่างชุมชน  โดยมุ่งประโยชน์ทางสังคมแก่ชุมชนมากกว่าการแสวงหากำไรสูงสุด  
กองทุนและสวัสดิการชุมชน
ทุนจริง ๆ นั้นมีอยู่ในชุมชน  เป็นทุนมหาศาล ถ้าหากค้นให้พบและใช้ให้เป็น  ทุนคน ทุนทรัพยากร  ทุนความรู้ที่ต้องย้ำ   เมื่อเชื่อมคนกับความรู้ก็เป็นการเรียนรู้  เชื่อมคนกับทรัพยากรก็เป็นการจัดการ  ทรัพยากรกับความรู้ก็เป็นการพัฒนา  นี่คือกระบวนการเรียนรู้  กระบวนการจัดการ  กระบวนการพัฒนาที่กำลังเกิดเป็นรูปธรรมอย่างเป็นระบบในที่สุด
เศรษฐกิจพอเพียง
เศรษฐกิจพอเพียงเกิดได้  ถ้ามีเจตจำนงค์ทางการเมืองที่แท้จริง (political  will) ในทุกระดับ  ตั้งแต่ระดับชาติถึง ระดับท้องถิ่น  ตั้งแต่รัฐบาล  จนถึง อบต.  ตั้งแต่พรรคการเมืองใหญ่น้อยไปจนถึงองค์กรประชาชนต่าง ๆ ซึงทำการเมือง "ภาคประชาชน"  โดยผู้ที่เกี่ยวกับการเมือง  นโยบายการพัฒนา การตัดสินใจในระดับต่าง ๆ  จะต้อง  ทำให้เศรษฐกิจพอเพียงเป็นวาระแห่งชาติ  เป็น"หัวใจ" ของยุทธศาสตร์การพัฒนาแห่งชาติ  และไม่ทำให้คนเข้าใจว่า  เศรษฐกิจพอเพียงเป็นเรื่องชาวบ้าน  เรื่องคนจน  คนชนบทเท่านั้น  แต่เป็นการพัฒนาในทุกระดับ  และทุกภาคส่วน  เหมือนลมหายใจเข้าออกที่ทำให้คนมีชีวิตอยู่ได้...